რა შემთხვევაში იქნება მისაღები რუსეთისთვის საქართველოს ნატოს წევრობა

2018-08-07 16:38:34
1028

 

რუსეთის პრემიერ–მინისტრი დიმიტრი მედვედევი, რომელსაც რუსეთ–საქართველოს 2008 წლის ომის დროს ქვეყნის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა, რუსულ გამოცემა „კომერსანტს“ ამ ომზე, მის მიზეზებსა და შედეგებზე ესაუბრა. „აქცენტი“ ინტერვიუს ქართულ თარგმანს გთავაზობთ.


ჯერ კიდევ იმ ომის დაწყებამდე იყო შეგრძნება, რომ ის გარდაუვალი იყო. თქვენ თუ გქონდათ მსგავსი შეგრძნებები იმ პერიოდში?

არა, არანაირი გარდაუვალობა არ არსებობდა. ჩემი შეფასებები უცვლელია: რომ არა სააკაშვილისა და მისი თანამოაზრეების უპასუხისმგებლო, ამორალური, დანაშაულებრივი ქცევა, არანაირი ომი არ იქნებოდა. დიახ, იქ იმხანად დაძაბულობის მაღალი დონე იყო, რომელიც, არსობრივად, არა 2008, არამედ 1991 წელს შეიქმნა. და ეს დაძაბული იმხანად საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ცალკეულ შემადგენელ ნაწილებს შორის იმ პერიოდამდეც კი იგრძნობოდა. გავიხსენებ, რომ როდესაც 1990 წელს სოჭიდან პირველად ჩავედი აფხაზეთის ტერიტორიაზე, რომელიც იმხანად საქართველოს შემადგენლობაში იყო, რიგით ადამიანებთან რესტორნებში, სხვა ადგილებში საუბრისას ვიგრძენი, რომ ძალზე რთული დამოკიდებულება ჰქონდათ პროცესებისადმი, რომლებიც უკვე იმხანად იკრებდა რესპუბლიკაში ძალას, ასევე ახლო ეთნოსების წარმომადგენლებისადმი. ანუ, საყოფაცხოვრებო დონეზე დაძაბულობა უკვე მაშინ იგრძნობოდა. ჩემთვის ეს საკმაოდ უჩვეულო იყო, რადგან არც მოსკოვში, არც ლენინგრადში ეს ჯერ კიდევ არ იგრძნობოდა, არანაირი ნიშნები არ არსებობდა.

ამდენად, პრობლემების ძირი, რა თქმა უნდა, იმაში მდგომარეობს, რაც იყო 1990–იან წლებში, იმ გადაწყვეტილებებში, რომელსაც იღებდნენ იმხანად თბილისში და რომლებიც არ ყოფილა მიღებული არც აფხაზეთში, არც სამხრეთ ოსეთში. ამის შედეგად წარმოიშვა კონფლიქტი, შეყვანილ იქნენ სამშვიდობოები, თუმცა 2008 წლამდე ხერხდებოდა მთელი ამ ნეგატიური პროცესების, გამოსვლების, ძალადობის პერიოდული გამოვლინებების დაბალანსება.

2008 წელს კი საქართველოს მთავრობამ პრეზიდენტის თაოსნობით აგრესიას მწვანე შუქი აუნთო და მოხდა ის, რაც მოხდა. ეს არ იყო გარდაუვალი. ეს, ცალსახად, სააკაშვილისა და მისი გარემოცვის სუბიექტური არჩევანი იყო.

მაგრამ გარკვეულ მომენტში იქმნებოდა შთაბეჭდილება, რომ თქვენი ურთიერთობა მასთან საკმაოდ კარგად ვითარდებოდა. როდის აირია საქმე?

დიახ, თავიდან ყველაფერი ასე გამოიყურებოდა და პირველი შეხვედრის დროს, როდესაც ახალი დაწყებული მქონდა პრეზიდენტის მოვალეობების შესრულება, მან თქვა, რომ ისურვებდა ურთიერთობების განახლებას და იმედოვნებდა, რომ მეგობრული ურთიერთობები გვექნებოდა,– ერთი სიტყვით, უამრავი სასიამოვნო სიტყვა თქვა. მე ეს ყველაფერი მოვისმინე და ვეუბნები: „თუ გსურთ ურთიერთობების განვითარება, მოდით, განვავითაროთ, ჩვენ გვჭირდება ნორმალური, მეგობრული ურთიერთობები ჩვენს მეზობელ საქართველოსთან და ამისთვის მზად ვართ. გვესმის, როგორი შიდა კონფლიქტი გაქვთ. გვესმის, რომ ქვეყანა დაყოფილია ნაწილებად, თუმცა მზად ვართ, დაგეხმაროთ – ნელ–ნელა, აკურატულად შევუწყოთ ხელი დაახლოების პროცესს, საბოლოო ჯამში – იმისათვის, რათა შევინარჩუნოთ თავად სახელმწიფოს იმ საზღვრებში არსებობის შესაძლებლობა, იქნება ეს ფედერაცია, კონფედერაცია თუ რაიმე სხვა.“ ეს შეიძლებოდა ყოფილიყო იმხანად საქართველოში მცხოვრები ყველა ხალხის არჩევანი, ანუ როგორც თავად ქართველების, ისე ოსების და აფხაზების. მან თქვა, „მზად ვარო“. მას შემდეგ სხვადასხვა ადგილებში კიდევ რამდენჯერმე გადავიკვეთეთ, მათ შორის, ასტანაში. იქაც ახდენდა რაღაცის განხილვის, განვითარების სურვილის დემონსტრირებას. მერე კი რაღაცნაირად დაიკარგა. ჩვენ მოვილაპარაკეთ რაღაცაზე, რაღაც შეხვედრებზე, კონტაქტებზე და მკაფიოდ მახსოვს, რომ დახლოებით, 2008 წლის ივლისის დასაწყისიდან კონტაქტიდან გავიდა. მაშინ ამისთვის დიდი მნიშვნელობა არ მიმინიჭებია. ახლა კი ვთვლი, რომ ეს უკვე გათვლილი ხაზი იყო. იგი, ერთის მხრივ, იმედოვნებდა, რომ რუსეთის ფედერაციის ახალი ხელმძღვანელი პირადად მასთან და მის ხელისუფლებასთან რაღაც განსხვავებულ პოზიციას დაიკავებდა. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, უბრალოდ არ ჩაერეოდა იმ პროცესებში, რომლებიც იქ განვითარდებოდა. არანაირ რეაგირებას არ მოახდენდა ქმედებებზე, რომელიც შეიძლებოდა, განეხორციელებინათ ჩვენი სამშვიდობოებისა და რაც მთავარია, აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში მცხოვრები რუსეთის მოქალაქეების მიმართ. მეორეს მხრივ კი, ვფიქრობ, იმ დროისთვის მას უკვე ჩატარებული ჰქონდა სრულმასშტაბიანი კონსულტაციები ყველა პროტექტორთან, უპირველესად, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან. ცნობილია, რომ იგი მოინახულა კონდოლიზა რაისმა – იმხანად სახელმწიფო მდივანმა. მანამდე მას კონტაქტები ჰქონდა სახელმწიფო მდივნის მოადგილესთან დენიელ ფლიდთან, რომელიც ყოფილ საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობებს კურირებდა და ყოველთვის რუსოფობიური პოზიციით გამოირჩეოდა. და რამდენადაც ვიცი, ვიცე–პრეზიდენტი დიკ ჩეინიც იყო ჩასული, ანუ ფაქტობრივად, ყველა. და ვფიქრობ, სააკაშვილს ჩამოუყალიბდა მყარი რწმენა იმისა, რომ ამერიკელები მოვლენების ნებისმიერი სცენარით განვითარების შემთხვევაში დაუჭერდნენ მხარს.

და მოხდა ის, რაც მოხდა. ამის შემდეგ თქვენ იღებთ გადაწყვეტილებას აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის აღიარების შესახებ. მსმენია, რომ ეს გადაწყვეტილება არ იყო უდავო, რომ იყვნენ ოპონენტებიც, ისინი, ვინც თვლიდა, რომ ეს ნაბიჯი არ უნდა გადადგმულიყო. როგორ ხდებოდა ეს ყველაფერი?

აქ ზებუნებრივი არაფერი ყოფილა. ნებისმიერი გადაწყვეტილება მოითხოვს გააზრებას, დადებითი და უარყოფითი მომენტების გაანალიზებას. საქართველოს ომისთვის იძულების კამპანიის სამხედრო შემადგენელის დასრულების შემდეგ დადგა საკითხი, რა უნდა მომხდარიყო ამის შემდეგ და ეს საკითხი უპირველესად, ჩემს წინაშე დადგა, როგორც სახელმწიფოს მეთაურის. გარკვეული დროის განმავლობაში ვიფიქრე და მივედი დასკვნამდე, რომ ამ ორი წარმონაქმნის დამოუკიდებლობის აღიარებაზე უკეთესს როგორც ჩანს, ვერაფერს შევთავაზებდით. ვხელმძღვანელობდი უპირველესად, სამომავლოდ ამიერკავკასიაში მყარი მშვიდობის, სტაბილურობის შენარჩუნების აუცილებლობით და ჩემი აზრით, ეს ერთადერთი შესაძლებელი ნაბიჯი იყო. გარკვეული დროის შემდეგ ვეთათბირე მთავრობის თავმჯდომარეს ვლადიმირ პუტინს და მან ამაში მხარი დამიჭირა. ამის შემდეგ საკითხი უშიშროების საბჭოს სხდომაზე განხილვაზე გავიტანეთ. ბუნებრივია, განვიხილეთ ამ გადაწყვეტილების ყველა ნიუანსი, რადგან მშვენივრად გვესმოდა, რა რეაქციას მივიღებდით.  თუმცა უშიშროების საბჭოში ჩემმა კოლეგებმაც მხარი დამიჭირეს და გადაწყვეტილება იქნა მიღებული. შესაბამის ბრძანებულებას 2008 წლის 26 აგვისტოს მოვაწერე ხელი და იმ მომენტიდან ამ ახალი წარმონაქმნებისთვის ახალი ცხოვრება დაიწყო.

ანუ არანაირი დისკუსია არ ყოფილა, გადაწყვეტილება ერთხმად იქნა მიღებული?

დისკუსიები იყო, არის და იქნება ყოველთვის, ეს აბსოლუტურად ნორმალურია ნებისმიერი სამოქალაქო საზოგადოებისთვის. დისკუსიები იყო მაშინაც, საკმაირისა, ამოვწიოთ იმჟამინდელი პრესა. მაგრამ თუ ქვეყნის უმაღლეს პოლიტიკურ ხელისუფლებაზე ვისაუბრებთ, პოზიცია ერთიანი იყო.

უბრალოდ, ახლაც რუსეთის სახელმწიფო სტრუქტურებში მხვდებიან ადამიანები, რომელთა აზრით, უნდა მომხდარიყო არა აღიარება, არამედ ჰაერში შეკიდება, ჯარების შეყვანა, მაგრამ საქართველოსთან დიალოგის შესაძლებლობა უნდა დაგვეტოვებინა, მასთან ურთიერთობის განსაახლებლად. თქვენ რომელ მოსაზრებას ემხრობით?

ნებისმიერი „ჰაერში ჩამოკიდებულ“ გადაწყვეტილებას ალბათ აქვს აზრი, რადგან შესაძლებელია დისკუსიების წარმოება, როგორც თქვენ ბრძანეთ. თუმცა სამწუხაროდ, ეს არ წყვეტს მთავარ საკითხს და ტოვებს ველს, სივრცეს ძალისმიერი მოქმედებისთვის. ეს დამოუკიდებელი ტერიტორიული წარმონაქმნებია, თუ სახელმწიფოებია, რომლებთანაც ხელშეკრულებები გვაქვს, მათ შორის, მათ ტერიტორიებზე ჩვენი სამხედრო კონტინგენტის განთავსების შესახებ, მაშინ უკვე ყველაფერი გასაგებია, მათ წინააღმდეგ არავინ არაფერს მოიმოქმედებს. ყველას ესმის, რომ რუსეთის ფედერაციის გადაკიდება უფრო ძვირი დაუჯდება, ვიდრე რაღაც უტოპიური იდეების განხორციელება, ხოლო თუ სიტუაცია ჰაერში იქნება ჩამოკიდებული, მაშინ რჩება შესაძლებლობა, პერიოდულად განხორციელდეს რაღაც პროვოკაციები და რაღაც მორიგი სამხედრო კამპანიების შედეგად მოახერხებენ რაღაცის წაგლეჯას და ა.შ. ხოლო იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოს სათავეში იმხანად ფსიქიკურად იმდენად დაუბალანსებელი ადამიანი იდგა, როგორიც მიხეილ სააკაშვილია, სხვა ვარიანტი უბრალოდ არ არსებობდა. შესაძლოა, იქ რომ მაშინ სხვა ხელმძღვანელობა ყოფილიყო, იქნებ გვემსჯელა კიდეც რამეზე. თუმცა მეორეს მხრივ, სხვა ხელმძღვანელობა რომ ყოფილიყო, იგი არც მიიღებდა ბავშვებზე და მოხუცებზე, რუს სამშვიდობოებზე თავდასხმისა და არსობრივად, რუსეთის ფედერაციისთვის ომის გამოცხადების გადაწყვეტილებას.

მე იმ პერიოდში საქართველოში ვიმყოფებოდი და მახსოვს, როგორ შეჩერდნენ რუსული ტანკები თბილისიდან რამდენიმე ათეულ კილომეტრში. რატომ არ გააგრძელეს სვლა?

რადგან მიზანს ცხინვალიდან ქართული ჯარების გაძევება და წესრიგის დამყარება წარმოადგენდა. ასევე ძალადობის შემდგომი ესკალაციის, ანუ საბრძოლო მოქმედებების შესაძლებლობის პრევენცია. მიზანი არ მდგომარეობდა იმაში, რომ მიწასთან გაგვესწორებინა საქართველო და სიკვდილით დაგვესაჯა სააკაშვილი. ვთვლი, რომ სწორი გადაწყვეტილება მივიღე, გამომეჩინა თავშეკავებულობა და არ მომეხდინა შემდგომი მოქმედებების ფორსირება.

საბოლოო ჯამში, ამან მოგვცა შესაძლებლობა, დაგვემშვიდებინა ვითარება არა მხოლოდ საქართველოში, სამხრეთ ოსეთსა და აფხაზეთში, არამედ გავსულიყავით საკმაოდ მშვიდ ურთიერთობებზე ევროკავშირთან და სხვა ქვეყნებთან. თუ გახსოვთ, იმ პერიოდში საკმაოდ მკაცრი პოზიციის მიუხედავად, ჩვენ საკმაოდ სწრაფად მოვილაპარაკეთ, კონფლიქტების მიზეზების შემსწავლელი საერთაშორისო კომისიის მუშაობის შედეგად კი მოხდა კონსტატაცია იმისა, რომ სამხედრო დარტყმა ქართული მხარის მიერ იყო მიყენებული და აგრესიაც მან დაიწყო. რა თქმა უნდა, იყო გარკვეული მსჯელობები ჩვენი მისამართითაც ძალის პროპორციულად გამოყენებასთან დაკავშირებით და ა.შ. თუმცა ეს უკვე შეფასებითი მოსაზრებებია. მთავარი ის არის, რომ გაკეთდა დასკვნა აგრესიის საქართველოს მიერ დაწყების თაობაზე და ამას ისტორიიდან ვეღარ ამოშლი, თუმცა მე არ მიმაჩნდა სწორად, შეგვენარჩუნებინა დაპირისპირების ეს გრადუსი და სწორედ ამიტომ მივიღე, როგორც მთავარსარდალმა, გადაწყვეტილება, მომეტრიალებინა ჩვენი ჯარი და დამებრუნებინა სამშობლოში.

მაშინ მართლაც ბევრი გააოცა იმან, რამდენად სწრაფად დალაგდა რუსეთის ურთიერთობები დასავლეთთან. მოხდა „პარტნიორობა მოდერნიზაციისთვის“ ევროკავშირთან, „გადატვირთვა“ აშშ–სთან და თქვენი ურთიერთობა აშშ–ის პრეზიდენტ ბარაქ ობამასთან საკმაოდ თბილი იყო.

მეტსაც გეტყვით, პირდაპირ ამ მოვლენების შემდეგ ჯორჯ ბუშთანაც კი საკმაოდ ნორმალური ურთიერთობები გვქონდა. მე მას 2008 წლის მიწურულს შევხვდი. ჩვენი ბოლო საუბრის დროს (მაშინ მსოფლიო კრიზისი დაიწყო და ჩვენი საუბრის ძირითადი ნაწილი ეკონომიკას შეეხებოდა) მას არც კი უხსენებია სიტუაცია საქართველოში, აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის პრობლემები.

თუმცა ახლა თვალს ვადევნებთ რუსეთსა და დასავლეთს შორის ურთიერთობებში ახალ კრიზისს, რომელიც უპირველესად, უკრაინას უკავშირდება. მაშ რატომ აღმოიფხვრა შედეგები 2008–ში ასე სწრაფად, ახლა კი ვერ ლაგდება დღემდე?

ეს განსხვავებული სიტუაციებია. გარდა ამისა, იქ დღეს სულ სხვა ხალხი მუშაობს. ჩვენს პარტნიორებს სულ სხვა პოზიცია გააჩნიათ, თუმცა მთავარი მაინც იმაში მდგომარეობს, რომ ეს პრინციპულად განსხვავებული ისტორიებია, თუმცა მოდით პირდაპირ ვთქვათ, რუსეთის პოზიცია იმაში მდგომარეობს, რომ უკრაინაში განვითარებულ მოვლენებთან მიმართებაშიც, ჩვენს პარტნიორებს რომ მაღალი კოოპერალურობა გამოეჩინათ და არ ეცადათ, ისრები იმთავითვე რუსეთის ფედერაციაზე გადმოემისამართებინათ, არამედ გამოეჩინათ უკეთესი დაბალანსებულობა, როგორც, მაგალითად, 2008 წელს, ვითარება ბევრად მარტივი იქნებოდა.

აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის აღიარებას რომ დავუბრუნდეთ, რა მიიღო ამ ნაბიჯის შედეგად რუსეთმა? რა უპირატესობები სტრატეგიულ, გეოპოლიტიკურ ჭრილში?

რუსეთმა მიიღო მთავარი – მშვიდობა. შევძელით, დაგვეცვა ჩვენი მოქალაქეები – ისინი აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში ბევრნი არიან და არ გვაქვს მუდმივი თავის ტკივილი იმის გამო, რომ გარკვეულ მომენტში მოხდება მორიგი თავდასხმა, მოგვიწევს ჩარევა, ჩვენი მოქალაქეების, ჩვენი უსაფრთხოების დაცვა, რაღაც პასუხის გაცემა. შედეგად რეგიონში ყველაფერი გასაგებია და ეს მთავარია.   

საქართველოს იმჟამინდელი ხელმძღვანელობის მოქმედებასთან დაკავშირებით თქვენ უკვე ახსენეთ აშშ. ზოგადადაც არაერთხელ აღგინიშნავთ, რომ ამერიკა საქართველოს აქტიურად ეხმარებოდა. ამ სიტუაციაზე ერთ–ერთი შეხედულება მდგომარეობს იმაში, რომ აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის აღიარებით რუსეთმა რეგიონში დასავლეთის თამაში აღკვეთა. იგულისხმება, კერძოდ, საქართველოს ნატო–ში ინტეგრაციის დაჩქარების მცდელობა. ასევე ძალიან გავრცელებულია აზრი, რომ სწორედ ამას უკავშირდება აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის აღიარება, იქ რუსული სამხედრო ბაზების შემდგომი განთავსება და ყველაფერი, რაც დღეს ხდება. რამდენად შეესაბამება ეს სინამდვილეს?

არ დავიწყებ ამ ყველაფრის ახსნას ტერმინებში, „ვიღაცის თამაშში“, „თამაშის აღკვეთა“, მე სხვა რამ მინდა აღვნიშნო. ჩვენ მოწმენი ვიყავით იმისა, როგორ დაიმსხვრა საბჭოთა კავშირი და ვარშავის შეთანხმება, ამავე დროს, შენარჩუნდა ნატო, რომელიც ცდილობს, ყველა მხრიდან ალყაში მოაქციოს რუსეთის ფედერაცია. საქმე იმაში კი არ არის, მოსწონს ვინმეს რუსეთის ხელმძღვანელობა თუ არა, საქმე არ არის რაღაც იდეოლოგიურ პრინციპებში ან ღირებულებით სხვაობაში. საქმე ბევრად მარტივ რამეებშია, რომელიც სრულიად ნათელია ნებისმიერი ჩვეულებრივი ადამიანისთვის. ახლა აღარ გვაქვს სიტუაცია, როდესაც არსებობს ორი დაპირისპირებული ბლოკი, რომელიც არსობრივად, პირდაპირ კონფლიქტში იმყოფება, როგორც ეს ვარშავის შეთანხმებისა და ნატოს არსებობის დროს იყო. ნატო კი აგრძელებს მოქმედებას. და არა უბრალოდ აგრძელებს მოქმედებას, არამედ ფართოვდება და ცდილობს, ჩრდილოატლანტიკურ ალიანსში რაც შეიძლება მეტი ქვეყანა ჩაითრიოს. ამის მიმართ გულგრილები ვერ ვიქნებით, რადგან მსოფლიოში ბირთვული პარიტეტი არავის გაუუქმებია, არავის გაუუქმებია ის, რომ მთავარსარდლებისთვის მნიშვნელოვანია აცნობიერებდნენ თანაფარდობას სხვადასხვა სახელმწიფოების სტრატეგიულ ბირთვულ ძალებს შორის. ნატოს ქვეყნები კი, რასაც არ უნდა გვეუბნებოდნენ ჩვენი კოლეგები ამ ალიანსიდან, მაინც განიხილავენ რუსეთის ფედერაციას პოტენციურ მოწინააღმდეგედ და სრულიად ნათელია, რომ მათი სამხედრო შესაძლებლობები, ბირთვული ტრიადის ჩათვლით, რუსეთის ფედერაციაზეა მიმართული. ეს, სამწუხაროდ, ფაქტია. შესაბამისად, ჩვენც უნდა გვესმოდეს, რა შეგვიძლია, დავუპირისპიროთ ამ სიტუაციას და როდესაც ჩვენი ქვეყნის ირგვლივ წრე იწყებს შევიწროებას, ნატოში შემავალი ქვეყნების რაოდენობა კი სულ უფრო იზრდება, – ჩვენ გულგრილები ვერ დავრჩებით, რადგან ამ შემთხვევაში საუბარი მიდის უკვე არა მხოლოდ სტრატეგიულ ბირთვულ ძალებზე, არამედ ტაქტიკურ ბირთვულ იარაღზეც, რომელიც რუსეთის ფედერაციის საზღვრებთან მოახლოებისას იძენს სტრატეგიული ბირთვული იარაღის თვისებებს. ასევე არაბირთვულ საშუალებებზე, რომელიც მაღალი სიზუსტით ხასიათდება და შეუძლია, კოლოსალური ზიანი მოგვაყენოს. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ნატოს გაფართოება უპირობო საფრთხეა რუსეთის ფედერაციისთვის და უდავო გამოწვევა. არც თუ დიდი ხნის წინ კიდევ ერთხელ დადასტურდა გადაწყვეტილება იმის შესახებ, რომ საქართველოს ელიან და მიღებელ ჩრდილოატლანტიკურ ალიანსში. რა კომენტარი შეიძლება, გაკეთდეს ამასთან დაკავშირებით? ეს უპასუხისმგებლო პოზიციაა, ეს უბრალოდ საფრთხეა მსოფლიოსთვის. ყველას გვესმის, რომ საქართველოს ტერიტორიაზე არსებობს გარკვეული დაძაბულობა, რომ საქართველო განიხილავს მოსაზღვრე ტერიტორიებს ან, ჩვენი თვალთახედვით, სახელმწიფოებს თავისად. ე.ი. არსებობს დაურეგულირებელი ტერიტორიული კონფლიქტი, განურჩევლად იმისა, რა პოზიციაზე ვიმყოფებით ჩვენ და ასეთ ქვეყანას მიიღებენ სამხედრო ბლოკში? გვესმის კი რა საფრთხის შემცველია ეს? ამას შეუძლია, საშინელი კონფლიქტის პროვოცირება მოახდინოს. გაუგებარია, რა საჭიროა ეს ყველაფერი. თუ ეს უბრალოდ დიპლომატიური ხრიკია, – „მიგიღებთ, ნუ ნერვიულობთო“, რეალურად კი არაფრის კეთებას არ ვაპირებთ,– ეს სხვა საქმეა. მაშინ კიდევ გაიხედ–გამოიხედონ ჩვენმა ნატოელმა კოლეგებმა გვერდზე, კიდევ მოიფიქრონ რაიმე ჭკვიანური, შესაძლებელია, მაგალითად, ჩრდილოატლანტიკურ ალიანსში მიიღონ ჩრდილოეთ კვიპროსის რესპუბლიკა. ეს რა, მსოფლიოში ვითარებას გააუმჯობესებს?

მინდა, დავაზუსტო: მართალია, ვადები არ დაკონკრეტებულა, უბრალოდ ითქვა, – „დიახ მიგიღებთო“. თუ თეორიულად წარმოვიდგენთ, რომ ეს მოხდება და საქართველოს ნატოში აფხაზეთისა და სამხრე ოსეთის გარეშე მიიღებენ, იმ ვითარებით, რომელიც სადღეისოდ არსებობს, გვექნება თუ არა საქმე პოტენციურ კონფლიქტთან რუსეთის მონაწილეობით?

ამან უდავოდ, შეიძლება, გამოიწვიოს პოტენციური კონფლიქტი, რადგან ჩვენთვის აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი დამოუკიდებელი სახელმწიფოებია, რომლებთანაც მეგობრული ურთიერთობები გვაქვს და რომლებშიც ჩვენი სამხედრო ბაზები გვიდგას. და ჩვენ გვესმის, რომ თუ სხვა ქვეყანა მათ საკუთარი ტერიტორიის ნაწილად განიხილავს, ამას შეიძლება, ძალიან მძიმე შედეგებამდე შეგვიყვანოს. ამდენად, იმედი მაქვს, ნატოს ხელმძღვანელობას მაინც ეყოფა გამჭრიახობა, არაფერი მოიმოქმედოს ამ მიმართულებით.

არც ერთმა სახელმწიფომ, რომელიც რუსეთის მოკავშირედ ითვლება, არ აღიარა აფხაზეთი და სამხრეთ ოსეთი. მხედველობაში მყავს უპირველესად მოკავშირეები კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციაში. ბელარუსი, ყაზახეთი, სომხეთი, ყირგიზეთი, ამ თემაზე დუმილს ინარჩუნებენ. მაშ ვის მიიჩნევთ რუსეთის ნამდვილ მოკავშირეებად? ხანდახან იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ეს სწორედ აფხაზეთი, სამხრეთ ოსეთი, დნესტნისპირეთი, ახლა კი უკვე დონეცკისა და ლუგანსკის სახალხო რესპუბლიკებია.

მე ვაცნობიერებდი, რამდენად რთულია ეს თემა განსახილველად. როდესაც ეს ყველაფერი მოხდა, აღარ მახსოვს რომელ ღონისძიებაზე, რომელზეც ჩემი კოლეგები შეიკრიბნენ, მე ვთქვი, რომ მესმის, რამდენად რთული იყო ეს არჩევანი, ამიტომ, ძვირფასო მეგობრებო, არაფერს გთავაზობთ და სრული უფლება გაქვთ, ისე მოიქცეთ, როგორც თავად თვლით საჭირო, რადგან ეს იყო ჩვენი გადაწყვეტილება და არა მათი. ჩვენი ვალდებულებები კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ფარგლებში ნარჩუნდება, თუმცა ეს უკვე სრულიად სხვა ისტორიაა. არსობრივად, სწორედ ამაზე იყო ამ საკითხთან დაკავშირებით ბაზირებული ჩვენი ურთიერთობები პარტნიორებთან.  

ჯერ კიდევ ომამდე, თქვენ ევროპული უსაფრთხოების შეთანხმების ხელმოწერის ინიციატივით გამოდიოდით, ომის შემდეგ კი გაჩნდა შეთანხმების პროექტი, თუმცა ამის შემდეგ საქმე აღარ დაძრულა. თუ გავითვალისწინებთ რამდენს საუბრობენ საერთაშორისო პოლიტიკაში თამაშის წესების გამომუშავების აუცილებლობაზე, როგორ ფიქრობთ, სამუდამოდ დასამარდა ეს ინიციატივა თუ შესაძლებელია მისი რეანიმირება?

საერთაშორისო ცხოვრებაში სამუდამოდ დავიწყებული არაფერია. სურვილის შემთხვევაში ყველაფრის რეანიმირებაა შესაძლებელი. ჩვენ მაშინ მართლაც გრძელი გზა განვვლეთ. 2008 წლის აგვისტოს კონფლიქტის მიუხედავადაც კი შევძელით ამ პრობლემებზე მაღლა დადგომა ევროკავშირთან, გარკვეულწილად ამერიკასთანაც – გაჩნდა სტრატეგიული შეიარაღების შეზღუდვის შესახებ შეთანხმება, განიხილებოდა ევროპაში უსაფრთხოების უზრუნველყოფის შესახებ შეთანხმების სხვადასხვა ახალი ფორმები. 10–მდე სხვა ქვეყანასთან ერთად გავერთიანდით „პარტნიორობაში მოდერნიზაციისთვის“. არ ვფიქრობ, რომ ეს სიტუაცია არასოდეს შეიცვლება. ჩემი აზრით, იმის აღქმა, რომ იმეგობრო და იურთიერთო – მაინც უკეთესია, ვიდრე მუდმივი მტკიცება იმისა, თუ რაში ვცდებით, ნელ–ნელა მოდის ვენს ევროპელ მეზობლებთან და იმედი მაქვს, საბოლოო ჯამში მოვა აშშ–ის ხელმძღვანელობასთანაც. ამდენად, კარი არ დახურულა, მით უფრო, რომ ჩვენ არ წამოგვიწყია სასანცქციო კამპანია, სხვადასხვა სახის შეზღუდვები, დიპლომატების გაძევება, ეკონომიკური ზომების შემოღება. ამ თვალსაზრისით ბურთი, როგორც იტყვიან, ყოველთვის მათ მხარეზეა. მათ ყოველთვის შეუძლიათ, შეასრულონ რაღაც მოძრაობები, რომლითაც გვაგრძნობინებენ სურვილს, ურთიერთობები აღადგინონ. ჩვენ ამისთვის მზად ვართ.  

თუ ვისაუბრებთ საქართველოზე, როგორ ფიქრობთ, აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის აღიარებამ სამუდამოდ აღმოფხვრა იმ მხარესთან ურთიერთობების აღდგენის შესაძლებლობა, რადგან ეს მათთვის წითელი ხაზია?

ვფიქრობ, არც ესაა პრობლემა, რომელმაც სამუდამოდ განსაზღვრა საქართველო–რუსეთის ურთიერთობები. შეგახსენებთ, იქ ახლა სხვა მთავრობაა. თუ ვისაუბრებთ სააკაშვილის კარიერაზე, იგი საქართველოში როგორც ჩანს, დასრულებულია, რაც, ჩემი აზრით, ძალიან კარგია საქართველოსთვის. ახლა ხელმძღვანელობასთან კი (განურჩევლად იმისა, რა გვარებისანი იქნებიან ისინი და როგორი პარტიული კუთვნილება ექნებათ), ჩვენ მზად ვართ ურთიერთობების ჩამოყალიბებისთვის. შესაძლებელია დიპლომატიური ურთიერთობების აღდგენა. ისინი ჩვენ არ გაგვიწყვეტია. თუ ქართველი კოლეგები მზად იქნებიან მათ განსაახლებლად, ჩვენ, ბუნებრივია, წინააღმდეგები არ ვიქნებით. ბოლო წლების განმავლობაში მოხდა სავაჭრო–ეკონომიკური თანამშრომლობის, ტურისტული კონტაქტების მნიშვნელოვანი აქტივიზაცია, დაფრინავს თვითმფრინავები, ადამიანები ჩადიან საქართველოში დასასვენებლად. მთლიანობაში, ეს ყველაფერი უდავოდ, პლუსია. საბოლოო ჯამში, იმედი მაქვს, ეს ხელს შეუწყობს პოლიტიკური კონტაქტების ნორმალიზებასაც და თბილისსა და მოსკოვს შორის სრულფასოვანი დიალოგის განახლებასაც.

ახალი ამბების სააგენტო „აქცენტი“